Secondary Filipino - Third Year

Nailalapat ang mga batayang kaalaman at kasaysayan sa mapanuring pagbasa/ pag-unawa sa iba't ibang genre ng panitikan

1: Pagsusuring panglingwistiak

Nasusuri ang mga elementong ponemiko sa akda bilang sangkap sa mabisang paglalabuo
- Natutukoy ang istruktura ng sukat at tugma
- Nakikilalaang bisa ng pag-uulit-ul;it ng mga salita, pantig o letra sa kabuuan at k asiningan ng akda
- Natutukoy ang mga salitang ipinakikilala ng tunog nito
- Nasasabi ang bisa ng ginagawang pamimili ng salita sa pagbubuo ng akda
- Natutukoy ang kahalagahan ng pagbibigay-tuon sa kapangyarihan ng salita sa kasiningan ng akda
- Nabibigyang-reaksyon ang pagkakagamit ng mga salitang may likas na pinagmulan (etimoloji)
- Nabibigyang-kahulugan ang mga pahiwatig o konotasyon
- Nakikilala at naipaliliwanag ang mga bahaging nagpapakita ng mga salitang nag-aagawan ng kahulugan
- Naibibigay ang sariling puna hinggil sa pagkakabuo ng mga pangungusap batay sa:
  - ikli o haba
  - pag-uulit
  - pagbabagu-bago ng istilo

2: Pagsusuring Pangnilalaman

Nasusuri ang akda batay sa nga nais sabihin nito sa:
- sarili
- sa ibang tao
- sa isang indibidwal
- sa kalahatan
Nabibigyang-reaksyon ang pagkakabuo ng akda batay sa mga kaisipan/ideya tungkol sa:
- tauhan
- pangyayari
- paksa
- tema
- pananaw
Nakapag-uugnay ng mga tiyak na karansan sa akda sa:
- pansariling karanasan
- karansan ng ibang tao na nabatid
- karanasan ng ibang tao na nasaksihan
Natutukoy ang mga tiyak na bahagi ng akda na nagpapakita ng kahinaang aystetik
Napipili ang mga tiyak na bahagi ng akda na nagpapakita ng kalakasng aystetik nito
Nailalapat ang pansariling interpretasyon sa akda batay sa:
- kaisipang inilahad
- pangyayaring iniisa-isa
- ideyang lumulutang
- opinyong nangibabaw
- paniniwalang pinanindigan
- argumentong inilahad
- pagpapahalagang moral
- pagkamakatotohanan
- katayuan sa realidad

3: Pagsusuring Pampanitikan

Nailalapat ang mga tiyak na kaalaman tungkol sa kasaysayan ng panitikan sa pagsusuri sa akda
- local na kasaysayan
- pambansang kasaysayan
- pandaigdigang kasaysayan
Nasusuri ang kabisaan ng akda batay sa:
- pagkakaugnay-ugnay ng iba't-ibang elemento
- paraan ng pagkakalahad (pananaw)
- tiyak na uri nito
- layon/ nais sabihin
- relasyon sa mambabasa
- implikasyon sa kamalayang panlipunan
- implikasyon sa kamalayan ng tao
Nailalapat ang iba't ibang pananaw alisunod sa tiyak ns teoryang pampanitikan
- Nasusuri ang akda sa pagkaklasisismo nito
  - Nabibigyang-halaga ang kaayusan ng banghay:
    - pagsisimula
    - pagpapalawak
    - pagwawakas
  - Natutukoy ang kaugnayan ng simula sa wakas ng akda
  - Nabibigyang-puna ang lohikal na paglalahad ng mga pangyayari
  - Nasusuri ang pagka-marangal ng mga tauhan batay sa:
    - kilos
    - pananalita
    - paghahatid ng kaisipan
  - Naipapahayag ang bisang pandamdaming natamo sa akda
  - Natutukoy ang mga bagong kaalamang natutuhan sa pagbasa ng akda (bisang pangkaisipan)
  - Naipaliliwanag ang kaugnayan ng pagiging maayos sa kasiningan ng akda
- Nailalapat ang mga kaalaman hango sa teoryang romantesismo sa pagbasa/ pag-unawa sa akda
  - Nakabubuo ng patunay ng kawalan ng istruktural na banghay:
    - paggamit ng flashback
    - paggamit ng daloy ng kamalayan
    - pagwasak sa istruktura ng banghay
  - Napipili at nakapagbibigay ng patunay tungkol sa mga bahaging nagpapakita ng:
    - pagtakas sa katotohanan
    - mga di-kapani-paniwalang pangyayari
    - heroismo
    - pantasya
  - Naiisa-isa ang mga damdaming nakapaloob sa akda na:
    - ipinahihiwatig ng salita
    - ipinahihiwatig ng parirala
    - ipinahihiwatig isang talata
- Nabibigyang-halaga ang akda sa pagka-humanismo nito
  - Naiisa-isa ang mga tiyak na bahagi na nagbibgay-halaga sa kagalingan ng tao
  - Natutukoy ang mga pahayag na tungkol sa
    - kagandahan ng pag-uugali ng tao
    - kabutihan ng gawi ng tao
    - kagandahang ginagawa ng isang tao
    - magandang aral na napulot sa tao
    - pagpaparangal sa isang tao
- Naililipat ang mga kaalaman tungkol sa imahismo sa pagbasa sa akda
  - Nakabubuo ng mga tiyak na matulaing imahe batay sa:isang salita
    - isang taludtod
    - isang saknong
    - kabuuan ng akda
    - pamagat ng akda
  - Natutukoy ang bisang pandamdamin at pangkaisipang nakapaloob sa akda
  - Nakalilikha ng pansariling matulaing imahe batay sa akda
- Nasusuri ang akda batay sa mga tiyak na pamantayan ayon sa pananaw naturalismo sa panitikan
  - Naiisa-isa ang mga bahagi ng akda na nagpapakita ng pagiging emosyunal ng tao
  - Nakabubuo ng kritikal na pagpapasya hinggil sa efekto ng paggamit ng kapaligirang masukal, marumi at kasuklam-suklam sa kasiningan ng akda
  - Naiisa-isa ang mga bahaging napapakita ng mgakasuklam-suklam na pangyayari
- Nailalapat ang kaalaman sa teoryang realismo sa pagsusuri sa akda
  - Naiisa-isa ang mga katotohanang inilahad sa akda
  - Napipili ang mga bahaging napapakita ng pagkamakatotohanan ng:
    - tauhan
    - pangyayari
    - tagpuan
    - kapaligiran
    - paksa at tema
  - Nabibigyang-reaksyon ang paraan ng pagsasalaysay ng mga may-akda
  - Natutukoy ang mga tiyak na bahagi na nagpapatunay ng pagkakaroon ng transpormasyon ng tauhan batay sa:
    - pisikal
    - emosyon
    - intelektwal
    - saykolohikal
- Nasusuri ang akda batay sa pananaw formalismo
  - Napahahalagahan ang akda batay sa tiyak na elemento nito
  - Nabibigyang-kahulugan ang mga matatalinghagang salitang ginamit sa akda
  - Natutukoy ang bisa ng mga tayutay at idyom sa kasiningan ng akda.
- Naisasagawa ang pagdedekonstrak sa akdang binasa
  - Naiisa-isa ang mga nais sabihin ng akda
  - Naihahanay ang mga tiyak na bahago ng akda sa mga dati ng kaalaman tungkol sa kasaysayan ng tao
  - Nakabubuo ng pansariling kahihinatnan ng tauhan sa akda
  - Nakabubuo ng pansariling pagwawakas
  - Naiisa-isa/ naipaliliwanag ang mga kamalayang panlipunang inilahad sa teksto
- Naililipat ang pananaw eksistensyalismo sa pagsusuri sa akda
  - Nabibigyan ng reaksyon ang mga tauhan sa pagsusuri sa akda
    - kalakasan ng paninindigan
    - pagbubuo ng desisiyon
    - kapangyarihang pansarili
    - pagtanggap sa kinahinatnan/ kahihinatnan
    - paniniwala sa sarili
  - Napipili ang mga bahagi ng akda na nagpapakita ng pagiging makapangyarihan ng tao batay sa kanyang
    - kilos
    - gawi
    - ugali
    - paninwa
    - paninindigan

Naipapamalas ang pagkamalikhain sa pagsulat ng iba't ibang genre ng panitikan

4: Mga Uri ng Panitikan

Naipapamalas ang kagkamalikhain sa pagsulat ng iba't ibang genre ng panitikan
- Nailalapat ang mga kaalaman tungkol sa iba't ibang elemento sa paglikha ng tula
  - may sukat at tugma
  - malayang taludturan
- Naisasagawa ang malikahaing pagsusulat ng sanaysay batay sa tiyak na uri nito-formal
- Nailalapat ang mga kaalaman sa uri ng maikhaing kwento sa pagsulat ng isang tiyak na halimb
  - makanaghay
  - pangkatutubong-kulay
  - pangkaisipan
  - pangkapaligiran
  - pantauhan
- Nailalapat ang mga kaalaman tungkol sa kumbensyon ng gula sa pagbubuo ng isang bahagi
  - aside
  - soliloquy
  - monolog

PAGTUTURO NG KOMPOSISYON (TEACHING COMPOSITION)

5: UNANG MARKAHAN (FIRST GRADING)

Nailalapat ang mga batayang kaalaman at kasayanan sa pagsulat ng isang liham-paanyaya para sa isang panauhing tagapanayam
- Nagagamit nang wasto ang mga mahalagang sangkap sa pagsulat nang wastong liham-paanyaya sa isang panauhing tagapanayam
- Nagagamit ang angkop na kaalamang gramatikal sa pagsulat
- Nakapagbibigay reaksyon sa mga piling halimbawa bilang gabay sapagsulat
- Napahahalagahan ang paggamit ng mga salitang batay sa bagong alfabeto
- Nailalapat ang pansariling istilo sa pagsulat

6: IKALAWANG MARKAHAN (SECOND GRADING)

Nailalapat ang mga batayang kaalaman sa pagbubuo ng bibliyograpi
- Nagagamit nang wasdto ang mga mahalagang sangkap sa pagsulat nang wastong liham-paanyayasa isang panauhin tagapanayam
- Nagagamit ang angkop na kaalamang gramatikal sa pagsulat
- Nakapagbibigay-reaksyon sa mga piling halimbawa bilang gabay sa pagsulat
- Napahahalagahan ang paggamit ng mga salitang batay sa bagong alfabeto
- Naililipat ang pansariling istilo sa pagsulat
Nakasusulat ng tiyak na halimbawa batay sa tiyak na pamantayan sa pagsulat:
- wastong baybay ng salita batay sa bagong alfabeto
- wastong bantas
- gamit ng malaki at maliit na letra
- kalinawan
- kaisahan

7: IKATATLONG MARHAN (THIRD GRADING)

Nailalapat ang mga batayang kaalaman at kasanayan sa pagsulat ng buod ng isang akdang binasa
- Nakabubuo ng tamang balangkas
- Napipili ang mga mahahalagang detalye at impormasyon
- Nasusunod ang mahahalagang hakbang sa pagbubod
- Napupuna ang ilang mga tiyak na halimbawang modelo
- Nakapaghahambing ng isinulat sa isang tiyak na modelo
Nakasusulat ng isang buod ng akdang binasa na may:
- kawastuang gramatikal
- tamang format
- lohikal na pagbubuo
- malinaw na presentasyon ng mga kaalaman
- katapatan sa binubuod

8: IKAAPAT NA MARKAHAN (FOURTH GRADING)

Naipapamalas ang mga kahusayan sa pasulat ng iang rebyu sa tulong ng mga tiyak na kaalaman at pamatayan
- Napagbibigay ng mga angkop na observasyon tungkol sa nabasa o napanood
- Nakapagbabahagi ng mga reservasyon tungkol sa gawaing paghuhusga sa nabasa o napanood
- Nagagamit nang wasto ang mga hakbang sa pagbubuo ng rebyu
- Nakapagbibigay-puna sa isang tiyak na modelo
Nakasusulat ng isang buod ng akdang binasa na may:
- wastong format
- paraan ng presentasyon
- kawastuang gramatikal