Secondary Filipino - Second Year

UNANG MARKAHAN (FIRST GRADING)

1: PAKIKINIG (LISTENING)

Napauunlad ang talasalitaan sa pamamagitan ng pagkilala sa kahulugan ng salita o idyom
- Nakikilala at nabibigyang-kahaulugan ang mga salitang nagtataglay ng di-lantad na kahulugan
- Natutukoy at nabibigyan-kahulugan ang mga salitang ang kahulugan ay nakpaloob sa pagitan ng mga salita
- Nabibigyang-kahulugan ang mga piliing parirala/pahayag batay sa konteksto ng pagkakagamit nito
- Nabibigyang-hinuha ang kahulugang maaring ipinahihiwatig ng pamagat
Nalilinang ang kakayahang umunawa sa teksto
- Natutukoy kung ang teksto ay:
  - isang deskriptiv
  - isang narativ
  - isang ekspositori
  - isang informativ
  - isang argumentativ
- Natutukoy at nailalarawan sa imaheng viswal ang mga kaisipan o ideyang nakapaloob sa teksto
- Naiisa-isa ang mga tiyak na layon ng teksto
- Nakikilala ang tono ng tekstong binasa satulong ng mga tiyak na bahagi
Napauunlad ang kahusayang magpakahulugan sa nabasang teksto
- Naibibigay ang reaksyon sa nabasa batay sa datihan ng mga kaalaman tungkol dito
- Naibibigay ang pangkalahatang impresyon sa tekstong binasa
  - paksa
  - tema
  - tono
  - layon
  - paraan ng paggamit ng mga salita

2: PAGSULAT (WRITING)

Naipakikita ang mayamang imahinasyon sa pagsulat ng isang tiyak na uri ng paglalantad
- Naisusulat ang wastong pag-uugnayan ng mga salita, parirala, sugnay at pangungusap
- Napag-uugnay-ugnay sa isang maayos na pagkakasunod-sunod ng mga makabuluhang pangungusap sa pagbubuo ng talataan sa isang balita
- Nakapagsusuri ng mga tiyak na halimbawa ng balita at nakabubuo ng pasulat na reaksyon
Naipamamalas ang pagkamalikhain sa pagsulat ng isnag balita
- Nagagamit ang mga tiyak na pamantayan sa pagsulat ng balita
- Nakasusulat batay sa tiyak na uri
- Nakasusulat ng isang balita sa isang orihinal na balita

IKALAWANG MARKAHAN (SECOND GRADING)

3: PAKIKINIG (LISTENING)

Napauunlad ang kahusayan at naisasagawa ang proseso ng pakikinig mula sa mensaheng narinig at mga datihan ng alam na impormasyon (TOP-DOWN PROCESS)
- Natutukoy ang layon at saklaw ng narinig
- Nakukuha ang mahalagang detalye sa narinig
- Nahihinuha ang pamaksang-diwa ang diskursong narinig
- Natutukoy ang kalalabasan ng mga pangyayari sa narinig na usapan
- Nahihinuha ang sanhi at bunga ng napakinggan
- Nahihinuha ang kahalagahan ng isang panukala
Naisasagawa ang proseso ng maunawaang pakikinig na may layunnng interaksyunal
- Napapangkat ang mga magkaktulad na ideya at kaisipan
- Napagsasama-sama ang mga magkakasalungatang ideya at kaisipan nakapaloob sa binasa
- Napapangkat ang mga ideya upang makabuo ng isang mabuting balangkas ng binasa
- Nakabubuo ng sintesis ng mga kaisipan o ideyang nakapaloon sa binasa
Napauunlad ang kahusayang magpakahulugan sa binasa
- Nakabubuo ng hinuha batay sa:
  - mga pangyayari
  - dating kaalamang kaugnay sa binasa
- Natutukoy ang posibleng layon ng may-akda sa paglalahad ng mga kaalaman
Nalilinang ang kasanayang maging mapanuri sa mga kaisipan, ideya, kalamang inilahad sa teksto
- Nakapaghahambing o nakapag-uuri-uri ng mga ideya o kaisipang nakasaad sa binasa
- Naiuugnay ang implikasyon ng akda sa mga tiyak na pangyayari sa:
  - sarili
  - sa kapaligiran
  - sa ibang tao
- Nasusuri ang teksto batay sa paraan ng pagkakasulat
  - istilo sa pagbubuo ng salita
  - istilo sa pagbubuo ng mga pangungusap

4: PAGSULAT (WRITING)

Natatamo ang mga kasanayan sa paggamit ng Filipino sa paraang pasulat
- Nagagamit nang wasto ang panuntunan sa pagbabaybay ng salita batay sa binagong alfabeto
- Nakasusulat ng sariling reaksyon at saloobin sa batay sa isang tiyak na paksa
- Nakasusulat ng sariling reaksyon at saloobin batay sa isanng tiyak na paksa
  - format
  - nilalaman
  - kawastuang gramatikal
Naipakikita ang pagkamalikhain sa pagsulat ng isang editoryal
- Nakikilala ang iba't ibang uri ng editoryal
- Nagagamit nang wasto ang mga tiyak na istrukturang gramatikal sa paglalahad ng pansariling opinion.
- Nakakapag-iiba-iba ng uri ng editoryal batay sa mga tiyak na katangian nito

IKATLONG MARKAHAN (THIRD GRADING)

5: PAKIKINIG (LISTENING)

Napapaunlad ang kasanayan sa at/ o naisasagawa ang proseso ng pakikinig mula sa mensaheng narinig (top-down rpocess) at mga datihan ng alam
- Naibibigay ang pansariling damdamin o saloobin ng nagsasalita
- Naihahambing ang sariling saloobin sa saloobin ng nagsasalita
- Nabubuo ang isang prosisyon mula sa impormasyong narinig
- Nakapagbubuid sa tulong ng mga narinig na mahahalagang kaalaman
Naisasagawa nang mahusay ang proseso ng pakikinig na may pag-unawa mula sa taglay na leksikal at gramatikal na kakayahan sa pagkuha ng menshae (BOTTOM-UP PROCESS)
- Natutukoy ang kahulugan at gamit ng mga di-familyar na salita sa pamamagitan ng:
  - paglalapi
  - paggamit ng hudyat na kontekstwal
- Nakikilala ang ugnayan sa pangungusap sa pamamagiatn ng:
  - modifikasyon
  - negasyon
  - modal
Napapaunlad ang kasanayan sa maunawang pakikinig na may layuning transaksyunal
- Natutukoy ang pangunahing punto at mahahalagang detealye sa narinig
- Nakukuha ang iba't ibang tala mula sa narinig sa pamamagitan ng:
  - ugnayang pamaksa
  - pagsasalin sa pagsipi
  - pagsulat kung ano ang narinig
  - ugnayang sunuran (pagkakasunod-sunod o antasan)
  - pagbibigay-diin o empasis
  - revisyon, pagsisingit, pagbubura

6: PAGSASALITA (SPEAKING)

Natatamo ang kaalamang gramatikal na makatutulong tungo sa efektiv na komunikasyon
- Natutukoy at nakabubuo ng mga pangungusap na nagpapakilala sa aktwal na intensyon
- Nakikilala at nagagamit nang wato ang mga salita/ pangungusap na nagpapakilala ng paghahatid mensahi
- Napipili ang mga salita/ pangungusap na nagpapakilala ng ng paglalagom
- Natutukoy ang mga pangungusap/ pahayag na nagpapakilala ng pagbibigay proposisyon
- Napipili ang mga salita/ pangungusap na kaugnay ng iba pang salita/ pangungusap na nakapaloobsa isang pahayag
- Nakikilala at nakabubuo ng mga pangungusap na nabuo mula sa isa o higit pang pangungusap
- Natutukoy at nakabubuo ng mga pangungusap na nagpapahayag ng argumento
Naipamamalas ang kahusayan sa paggamit ng Filipino sa pasalitang komunikasyon
- Natutukoy ang aktwal na intensyon/ layon ng nagsasalita batay sa tono ng pagsasalita
- Naipapahayag ang damdamin at nais na mensahe sa pamamagitan ng hulwarang intonasyon
- Nabubui ang pagpapasua auon sa mga patunay at katwiranng inilahad
- Nailalahad ang mga patunay na makaiimpluwensya sa pagbubuo ng desisyon
- Naisasagawa ang paglilinaw bago bumuo ng desisyon

7: PAGBASA (READING)

Napalawak ang talasalitaan sa tulong ng iba't ibang paraan ng pagbibigay-kahulugan sa salita
- Naisasama ang isang salita sa iba pang salita upang makabuo ng ibang kahulugan (collocation)
- Naikilala ang pagkakaugnay ng mga salita ayon sa antas o tindi ng kahulugang ipinapahayag (CLINING)
- Naisasagawa ang iba't ibang paraang ginagamit sa pagpapakahulugan sa salita tulad ng:
  - pag-uugnay sa sariling karanasan
  - ayon sa sitwasyong pinaggamitan
  - sa pamamagitan ng pahiwatig na tono
Napauunlad ang kakayahang maging mapanuri sa tekstong binasa
- Nakikilala ang mga panandang diskurso (discourse marker) na nagbibigay linaw sa mahihirap na bahagi ng teksto
  - panandang naghuhdyat ng pagkakasunod-sunod
  - panandang naghuhudyat ng paraan ng pagkakabuo ng diskurso
  - panandang naghuhudyat sa pananaw na ginamit ng may akda
- Natutukoy ang ginagamit na paraan sa pagbubuo ng talata
  - istilo sa panimula
  - istilo sa pagpapalawak
  - istilo sa pagwawakas
- Nasusuri ang paraan ng pagkakagamit ng salita ayon sa:
  - pagiging formal
  - pagiging di-formal
- Naipaliliwanag ang iba't ibang pakahulugang napapaloob sa teksto
  - konseptwal
  - proposisyonal
  - kontekstwal
  - pragmatic

8: PAGSULAT (WRITING)

Natatamo ang mga kasanayan sa efektivong paggamit ng Filipino sa pasulat na komunikasyon
- Naipamamals ang kahusayan sa pagbubuo ng magkakaugnay na kaisipan
- Nakasusunod sa mga tiyak na pamantayan sa pasulat na komunikasyon
  - wastong baybay
  - wastong bantas
- Nakabubuo ng maayos na balangkas
Naipakikita ang pagkamalikhain sa pasulat na komunikasyon
- Nakasusulat ng isang kathambuhay batay sa mga tiyak na katangian nito
  - batay sa tiyak na formal
  - batay sa kawastuang pangnilalaman

IKAAPAT NA MARKAHAN (FOURTH GRADING)

9: PAKIKINIG (LISTENING)

Naisasagawa ang mahusay na proseso ng maunawaang pakikinig mula sa taglay na leksika; at grmatikal na kakayahan sa pagkuha ng mensahe (BOTTOM-UP PROCESS)
- Natutukoy ang ugnayan ng mga bahagi sa pamamagitan ng mga panandang kohesyong l eksikal
- Natutukoy ang ugnayan sa mga bahagi ng teksto sa pamamagitan ng mga panandand kohesyong gramatikal:
  - pagpapatungkol (anapora/katapora)
  - hambingan
  - pagpapalit
  - ellepsis
  - pag-uugnay
Napauunlad ang kasanayan sa maunawaang pakikinig tungo sa komunikasyong transaksyunal
- Nakukuha ang mahahalagang punto sa napakinggan upang magamit sa pagbubuod
- Naisasaayos ang mga impormasyong napakinggan
- Naililipat sa isang dayagrama ng mga impormasyong napakinggan
- Nabibigyang-kahulugan ang napakinggan sa pamamagitan ng paglilipat nito sa grap
- Nabubuo ang grid-pang-impormasyon kaugnay ng tekstong napakinggan

10: PAGSASALITA (SPEAKING)

Natatamo ang mga kaalamang gramatikal na magagamit sa efektiv na pasalitang komunikasyon
- Natutukoy ang mga salita/ pangungusap na naghuhudyat ng opinyon
- Napipili at nakabubuo ng mga salita/ pangungusap na nagpapakilala ng alternativ na solusyon.
- Nakikilala at nakabubuo ng mga salita/ pangungusap na nagpapahayag ng implikasyon
- Natutukoy at nakabubuo ng mga salita/ pangungusap na nagpapahayag ng pagkakatulad ng ideya
- Natutukoy at nakabubuo ng mga salita/ pangungusap na nagpapahayag ng pagsasalungatan ng ideya.
- Natutukoy at nakagagamit nang wasto ng mga pangungusap na
  - pabuod
  - pasaklaw
Naipakikita ang kasanayan sa paggamit ng Filipino tungo sa efektiv na pasalitang komunikasyon
- Naipaliliwanag ang pagkakasusunod-sunod ng mga hakbang sa pagsasagawa ng isang gawain
- Naihahatid ang mensahe sa tuwiran at di-tuwirang paraan
- Naipahahayag nang maayos ang matinding reaksyon sa mga bagay na di nagugustuhan
- Nailalahad nang maayos ang pansariling pananaw, opinion at saloobin
- Nakabubuo ng mga:
  - pasubali
  - proposisyon

11: PAGBASA (READING)

Napalalawak ang talasalitaan sa tulong ng iba't ibang paraan ng pagbibigay-kahulugan sa salita
- Nabubuo ang bagong salita mula sa ibinigay na salitang-ugat sa pamamgitan ng paglalapi, pag-uulit at pagtatambal batay sa kahuluganng nakasaad
- Napapangkat ang mga salita ayon sa formalidas ng pagkakagamit
- Nakikilala ang mga salitang kaugnay ng isang salita o paksang ideya
Napauunlad ang kakayahang maging mapanuri sa tekstong binasa
- Natutukoy ang mga gamit na pang-ugnay (COHESIVE DEVICES) sa pag-unawa sa binasa:
  - anapora
  - katapora
Nasusuri ang paraan ng pagkakasulat ng teksto batay sa:
- kinakausap at nagsasalita
- relasyon ng teksto at sumulat
- relasyon ng teksto at mambabasa
Naibibigay ang opinion sa dapat na mgaing wakas ng teksto
Naipahahaya ang katwiran sa napiling opsyon sa mga alternativ na solusyon sa suliraning inilahad sa teksto
Napipili ang mga bahagi ng tekstong may tuwirang kaugnayan sa realidad
Naihahambing ang teksto sa iba pang u ri ng teksto:
- batay sa pakksa
- batay sa layon
- batay sa tono
- batay sa pananaw
- batay sa paraan ng pagkakasulat
- pagbubuo ng pangungusap
- pagtatalata

12: PAGSULAT (WRITING)

Naipamamalas ang kahusayan sa paggamit ng Filipino sa pamamagitan ng pasulat na komunikasyon
- Nakapag-uugnay-ugnay ng mga makabuluhang impormasyon sa paabubuo ng talata
- Nagagamit ang kaalamang gramatikal tungo sa wastong pagsulat
- Napahahalagahan nang wasto ang iba't ibang sangkap sa efektiv na pagsulat tulad ng:
  - kaisahan
  - kapayakan
  - kawastuan ng konten
  - kawastuang gramatikal
- Naipapahayag ang sariling opinion, damdamin, saloobin sa pasulat na paraan
- Nabibigyang-halaga ang kaayusang teknikal sa tulad ng:
  - pagpapahalaga sa tamang bantas
  - pagpapahalaga sa tamang istruktura
  - pagpapahalaga sa maayos na pagsulat
  - pagpapahalaga sa wastong baybay
Naipamamalas ang pagkamalikhain sa pagsulat ng isang salaysay
- Nakapipili ng isang napapanahong paksa
- Nakabubuo ng maayos na pagbabalangka
- Nakapagtatala ng mga kinakailangang impormasyon
- Nakapagpapangkat-pangkat ng mga magkakaugnay na ideya at impormasyon
- Nabibigyang- halaga ang pagbubuo ng isang kaakit-akit na pagsisimula
- Naka bubuo ng isang di-inaasahang wakas
- Naipamamalas ang kahusayan sa pagpapalawak ng kaisipan