Secondary Filipino - First Year

UNANG MARKAHAN (FIRST GRADING)

1: PAKIKINIG (LISTENING)

Napaununlad ang mga kasanayan sa pag-unawa, pagpapakahulugan, pagsusuri at pagbibigay-halaga sa mga diskursong napakinggan.
- Naisagawa ang mga kasanayan sa maunawang pakikinig (listening comprehension)
  - Nabibigyang-halaga ang mag pananalitang narining batay sa paraan ng pagpapahayag.
  - Nakikilala ang kaisipang narinig batay sa:
    - dami o lawak
    - tiyak o di-tiyak
    - lokasyon o direksyon
    - sanhi o bunga
  - Natutukoy sa napakinggang diskurso ang mga pahayag na:
    - nagpapakilala ng ideya
    - nagpapatibay sa ideya
    - naglilipat nito sa bagong ideya
    - nagwawakas ng isang ideya
  - Nabibigyang-diin ang mahahalagang punto sa tekstong naririnig
  - Natutukoy ang pagisimula ang isang usapan sa pamamgitan ng tuwiran at di-tuwirang pahayag
  - Natutukoy ang daloy ng pagpapahayag sa diskursong napakinggan tulad ng kung papaano:
    - sumasagot
    - nagpapatuloy
    - nagpapalutang ng ideya
    - nakalalahok sa usapan
  - Naisasagawa ang isang mabisang pagtatapos sa isang diskurso tulad ng:
    - pag-alis sa isang usapan
    - paglalagom sa paksang napag-usapan.

2: PAGSASALITA (SPEAKING)

Natatamo ang mga kaalamang pambalarila na makatululong sa malinaw at mabisang pakikipagkomunikasyon
- Nagagamit nang wastong ang mga salitang hiram batay sa binagong alfabeto
- Nakikilala ang uri at gamit sa pagpapahayag ng mga
  - ponemang segmental
  - ponemang supra-segmental
- Nakikilala at nagagamit nang wasto ang mga salitang may diptonggo at klaster
- Natutukoy at nagagamit nang angkop ang mga pares-minimal
- Nabubuo ang iba't-ibang salita batay sa punong salita sa pamamagitan ng:
  - paglalapi
  - pag-uulit
  - pagtatambal
- Nakikilala at nakabubuo ng iba't-ibang uri ng pangungusap batay sa layon
  - naglalarawan
  - nagsasalaysay
  - naglalantad
  - nangangatwiran
- Nakabubuo ng mga pangungusap batay sa tiyak na balangkas
  - payak
  - tambalan
  - hugnayan
  - langkapan
Naipapakita ang kasanayan sa paggamit ng Filipino sa pasalitang komunikasyon
- Natutukoy ang punto ng pagkakatulad at pagkakaiba ng mga pahayag
- Naipaliliwanag ang katwiran sa pagsalungat o pagsang-ayon sa isang ideya
- Nakabubuo ng mga tiyak na paninindigan kaugnay sa nabasa o narinig

3: PAGBASA (READING)

Napapayaman ang talasalitaan sa pamamgitan ng patukoy sa kayarian. Kahulugan at kaangkupan ng mga salita sa kontekstong pinaggagamitan
- Napipli ang mga salitang angkop sa tiyak na sitwasyon
- Nasasabi ang mga salitang ang kahulugan batay sa pagkakagamit nito sa pangungusap
- 1.1Napipili ang salitang ang kahulugan ay ipinahiwatig ng tunog nito (onomatopea)
Nalilinang ang pag-unawa sa tekstong binasa
- Nabibigyang-kahulugan ang magkakaugnay na pahayag upang maibigay ang sanhi at bunga ng mga pangyayari
- Natutukoy ang kahulugan ng pamagat at nakapagbibigay bg isang alternativ
- Nabubuod ang tekstong binasa batay sa nga pangunahin at pantulong na kaisipan
- Natutukoy ang mga pangunahin at pantulong na kaisipan sa tekstong binasa
Nagagamit ang dating kaalaman sa pag-unawa at pagpapakahulugan sa mga kaisipan sa teksto
- Napagtutulad at napag-iiba ang mga kaisipang nakapaloob sa tekstong binasa
- Naiuugnay ang mga kaisipan sa tekstong binasa sa mga pansariling karanasang
  - aktwal na narasanan
  - nasaksihan
  - narinig/nabasa
Napauunlad ang kasayan sa pagsusuri at pagbibigay-halaga sa tekstong binasa
- Natutukoy ang tiyak na uri ng teksto
  - deskriptiv
  - narativ
  - ekspositori
  - argumentativ
  - informativ
  - instruksyunal
- Natutukoy ang tono ng tekso
- Nabibigyang-reaksyon ang layon ng tekso

4: PAGSULAT (WRITING)

Naipapakita ang kakayahan pumili ng pamamaraan ay batayang panretorika upang pasulat na maipahayag ang sariling damdamin, opinion, ideya at saloobin
- Nababaybay nang wasto ang mga salitang batay sa binagong alfabeto
- Nagagamit nang wasto ang iba't-ibang sangkap sa pagsulat
- Nakabubuo ang wastong balangkas
1.Naipapakita ang pagiging malikhain sa pagsulat
- Nakakasulat ng talambuhay bilang isang pasulat na komunikasyon
- Nababatid ang mga katangiang dapat taglayin ng isang masining na talambuhay
- Nakikilala ang mga tiyak na katangian ng dalawang uri ng talambuhay
  - pansarili
  - talambuhay ng ibang tao

IKALAWANG MARKAHAN (SECOND GRADING)

5: PAKIKINIG (LISTENING)

Napapayaman ang talasalitaan sa pamamagitan ng pagtuloy sa kayarian, kahulugan at kaangkupan ng ga salita sa kontekstong pinanggagamitan
- Nakikilala ang mga salitang may bahagyang pagkakaiba kahit na ang mga ito au akakatulad sa kahulugan
- Natutukoy ang angkop na punto sa isang teksto na may:
  - koordinasyon ng magkakaugnay na impormasyon
  - maayos na pagkakasunod-sunod ng mga nagsasalungatang ideya
- Nabubuod ang teksto batay sa mgamahahalagang punto
- Napaiikil ang diskursong napakinggan sa:
  - pagbabawas ng paulit-ulit na imporamasyon
  - pagbabawas ng mga walang kaugnayang impormasyon
- Naisasagawa ang pagtatala ng narinig na impormasyon sa pamamagitan ng retorikal na tungkulin tulad ng:
  - definisyon
  - klasifikasyon
  - deskripsyon ng proseso
- Naisasagawa ang pagtatala ng narinig na impormasyon
  - sa parehong istilo (paraphrasing)
  - sa nalibang istilo

6: PAGSASALITA (SPEAKING)

Natatamo ang kaalamang pambalarila na makatutulong sa mabisa sat mahusay na pakikipagtalastasan
- Natutukoy at nagagamit nang wasto sa pagpapahayag ang mga salitang nagpapahayag ng:
  - dami o lawak
  - tiyak o di-tiyak
  - lokasyon o dereksyon
- Nakikilala at nabibigyang-kahulugan ang mga salitang/pahayag na nagpapahiwatig ng:
  - simbolo
  - imahe
  - pahiwatig
- Natutukoy ang mga keywords na nagpapakilala ng:
  - paksa
  - isang proposisyon
  - positiv na pahayag
  - negativ na pahayag
- Nattutukoy ang mga pangungusap na nagpapahayag ng:
- Nabubuo ng mga pahayag mula sa dalawa at higit pang ideya
- Naisasagawa ng mayaman at malikhaing paglinang ng talasalitaan
1.Naipapakita ang kahusayan sa paggamit ng FILIPINO sa pasalitang komunikasyon
- Nakabubuo ng definisyon ng mga salita at konsepto
- Nakakabubuo ng mga angkop na tanong bilang paglilinaw sa mga mensaheng ibinibigay/tinatanggap
- Naisasalaysay nang buong linaw ang mga kaalamang narinig/nabasa
- Napipili ang angkop na ekspresyon/pananalita sa pagpapahayag ng sariling puna

7: PAGBASA (READING)

Napayayaman ang talasalitaan sa pamamagitan ng pagtuloy sa kayarian, kahulugan at kaangkupan ng ga salita sa konstekstong pinaggagamitan
- Nakikilala ang mga salitang may bahagyang pagkakaiba kahit na ang mga ito ay magkakatulad sa kahulugan
- Nabigyang-kahulugan ang mga salita ayon sa:
  - denotasyon
  - konotasyon
- Napag-uuri-uri ang mga salita ayon sa:
  - mga salitang kaugnay sa pandama
  - mga salitang kaugnay ng damdamin
  - mga salitang may pagkakaugnay
Nalilinang ang pag-unawa sa nilalaman ng tekstong binasa
- Natutukoy at naipaliliwanag ang paksa ng tekstong binasa
  - pamagat
  - pangunahing kaisipan
  - simula
  - wakas
- Napipili ang mga positiv na opinyon sa loob ng teksto
- Natutukoy ang negativ na opinyon sa loob ng tekston
- Nakabubuo ng pansariling opinyon batay sa mga inilahad sa tekso
Nagagamit ang dating kaalaman sa pagpapakahulugan sa teksto
- Nakapaghihinuha sa mga opinyong binanggit sa tekso
- Nagagamit ang dating kaalaman sa pagbibigay-solusyon sa mga suliranin
- Naiuugnay ang pinakamalapit na pansariling karanasang sa mga karanasang inilahd sa tekso
- Nakabuo ng katwiran sa:
  - pagkamakatotohanan ng teksto
  - pagkadi-makatotohanan ng teksto
Napauunlad ang kasayanayan sa pagsusuri at pagbibigay-halaga sa tekstong binasa
- Nasusuri ang teksto batay sa tiyak na uri nito
- Nasusuri ang teksong binasa batay:
  - istilo sa pagbubuo ng mga salita
  - istilo sa pagbubuo ng mga pangungusap

8: PAGSUSULAT (WRITING)

Naipamamalas angpagkamasining sa pagsulat na paraan
- Nakikilala ang mga tiyak na bahagi ng isang talata
- Nabibigyang-halaga ang paggamit ng wastong bantas sa pagsulat
- Naipakikita ang sariling istilo sa pagsulat:
  - sa pagsisimula
  - sa pagpapalawak
  - sa pagwawakas
Nalilinang ang pagkamaikhain sa pagsulat ng:
- iba't-ibang uri ng liham

IKATLONG MARKAHAN (THIRD GRADING)

9: PAKIKINIG (LISTENING)

Naipamamalas ang kasanayan sa maunawang pakikinig kaugnay sa pagkakaroon ng kritikal na pag-iisip at mabisang pagpapahayag ng damdamin.
- Natutukoy ang angkop na hangganan ng mga salita (word boundaries) sa mga napakinggang pangungusap
- Nakikilala ang mahalagang salita (key words) na nagpapahayag ng paksa at proposisyon
- Natutukoy ang mga panandang ginangamit sa napakinggang diskurso
Naisagawa ang mga kasanayan sa maunawang pakikinig sa iba't-ibang diskurso na many layuning transaksyunal (binibigyang halaga ang impormasyon)
- Natutukoy sa diskursong napakinggan kung may sapat na kaalaman ang nagsasalita
- Natutukoy kung ang isang napakinggang proposisyon ay matibay o hindi
- Nasusuri ang level ng kahalagahan ng impormasyong narinig
- Nabibgyang-kahulugan ang napakinggang diskurso
  - mahahalagang puntos
  - paglilinaw sa paksa
  - paglilinaw sa ideya

10: PAGSASALITA (SPEAKING)

Natatamo ang mga kaalamang gramatikal na magagamit sa pagsasakatuparan efektiv na pakikipagtalastasan
- Natutukoy ang mga bahagi ng panalita na ginagamit sa pagbubuo ng panaguri ng paksa ng pangungusap
- Nakikilala ang mga tiyak na bahagi ng panlita na ginagamit sa pagbubuo ng paksa ng pangungusap.
- Natutukoy at nakabubui ng mga salita/pangungusap na:
  - nagpapakilala ng ideya
  - nagpapatibay ng isang ideya
- Nakikilala at nagagamit nang wasto ang mga salita/pangungusap na:
  - naglilipat ng isang ideya sa bagong ideya
  - nagwawakas ng ideya
- Natutukoy at nakabubuo ng mga salita/ pangungusap na:
  - nagpapakilala ng pagkamakatotohanan ng ideya
  - nagpapakilala ng pagiging opinyon lamang
- Nakabubuo ng pamaksa at pantulong na pangungusap
- Natutukoy at nakabubuo ng mga pangungusap na nagpapakilala ng paraan ng pagsasalaysay.
Naipakikita ang efektiv na paggamit ng Filipino sa pasalitang komunikasyon
- Naipahahayag ang mga panukala o proposisyon
- Nabibigyang-reaksyon ang mga maing pananw na narinig
- Naiwawasto nang maayos ang mga maling pananaw na narinig
- Nakapagpapahayag ng positiv na pananaw sa bagay-bagay
- Nakabubuo ng hinuha sa mga impormasyong narinig

11: PAGBASA (READING)

Napapalawak ang talasalitaan sa pamamgitan ng pagkilala sa kahulugan, kayarian at sitwasyong pinaggagamitan ng mga salita at idyom.
- Nakikilala ang mga salitang:
  - magkasingkahulugan
  - Magkasalungat
  - magkasingtunog ngunit magkaiba ang kahulugan
- Natutukoy ang mga salitang may higit sa isang kahulugan
- Nasasabi ang kahulugan ng matatalinghagang salita at mga idyom
Napapunlad ang mga kasanayan sa pag-unawa sa mga ideya sa tekstong binasa
- Napipili ang mga mahahalagang detalye batay sa layon o nais sabihin ng binasa
- Nabibigyang-puna ang mga ideya/kaisipang nakapaloob sa teksto
- Naipaliliwanag ang mga impormasyong ipinahahayag ng dayagram, grap,, tsart, semantic map at mga kauri nito
Napapaunlad ang kakayahang magpakahulugan sa tekstong binasa
- Naiuugnay ang paksa/kaisipang nakalahad sa teksto sa mga pangyayaring nagaganap sa kasalukuyang panahon
- Naibibigay ang wastong hinuha sa:
  - pangyayari
  - kaalaman
  - pakay o motiv
  - layon ng may-akda
Nalilinang ang kahusayan sa pagsusuri at pagpapahalaga sa tekstong binasa
- Naibabahagi ang sariling pananaw sa katangian ng teksto ayon sa:
  - kaangkupan sa lipunan
  - pagkamakatotohanan
  - pagkakapani-paniwala
  - pagiging kasiya-siya

12: PAGSULAT (WRITING)

Naipakikita ang pagkamalikhain at masining sa pasulat na komunikasyon
- Nagagamit ang sariling istilo sa pagbubuo ng:
  - magandang simula
  - maayos na pagpapalawak
  - makabuluhang wakas
- Nakasusunod sa mga tiyak na pamantayan sa pagsulat batay sa:
  - nilalaman
  - sangkap
Nalilinang ang pagiging malikhain sa pamamagitan ng pagsulat anekdota
- sariling anekdota
- anekdota ng ibang tao

IKAAPAT NA MARKAHAN (FOURTH GRADING)

13: PAKIKINIG (LISTENING)

Naipamamalas ang mga kasanayan sa maunawang pakikinig kaugnay sa pagkakaroon ng kritikal na pag-iisip at mabisang pagpapahayag ng damdamin.
- Naisasagawa ang angkop na pag-uulit ng mga pahayag na narinig
- Naisasagawa ang pagtukoy sa ibang paraan ng diskursong napakinggan
- Natutukoy sa mga pahayag ang narinig ang:
  - nagpapayo
  - nagbababala
  - nanghihikayat
  - argumento
- Natutukoy sa mga pahayag na narinig ang nagsasaad ng magandang intensyon ng pagsasalita
Naisasagawa ang mga kasanayan sa pakikinig sa iba't-ibang diskurso na layuning transaksyunal
- Nalilipat ang impprmasyon mula sa diskursong napakinggan tungo sa iba pang anyo (transkoding)
- Nakabubuo ng ugnayan sa mga bahagi ng tekstong napakinggan sa pamamagitan ng kayariang kohensyon.
  - anapora/katapora bilang pagpapatungkol
  - paghahambing
  - ellipsis
- Naibibigay ang kahulugan ng konsepto ayon sa:
  - dami o lawak
  - tiyak o tiyak
  - sanhi o bunga
  - panahon
  - kondisyon at kontrast
- Natutukoy ang maaring kalabasan ng pangyayaring narinig

14: PAGSASALITA (SPEAKING)

Natatamo ang mga kaalamang gramatikal na makatutulong tungo sa efektiv na komunikasyon
- Nakikilala ang mga salita/ pahayag na nagsasaad ng sanhi at bunga.
- Natutukoy ang mga pangungusap na nagpapakilalang pakay o motibo
- Nakikilala at nakabubuo ng mga pangungusap na nagpapahayag ng:
  - kasiya-siyang palagay
  - di-kasiya-siyang palagay
- Natutukoy at nakagagamit ng mga pangungusap/pahayg na nagpapakilala ng:
  - pagkakatulad ng ideya
  - pagsasalungatan ng ideya
- Nakikilala ang iba't ibang pagbabagong morpoponemik na nagaganap sa isang salita
- Natutukoy at nagagamit nang wasto ang iba't ibang modal ng Filipino
- Nakikilala ang iba't ibang sangkap ng pangungusap at natutukoy ang gamit ng bawat isa
  - paksa
  - panaguri
  - pandiwa
  - kumplemento ng pandiwa
  - pokus ng pandiwa
Naipapakita ang efektiv na paggamit ng Filipino sa pasalitang komuniskasyon
- Nagagamit anf angkop na pananalita sa panghihikayat
- Nabibigyang-dahilan/ katwiran ang kilos ng kapwa
- Nailalantad sa maayos na hakbang ang pagsasagawa ng isang proseso
- Naipagtatanggol, nasusuportahan, nakasasalungat sa isang proposisyon, aksyon at panukal

15: PAGBASA (READING)

Napapalawak ang talasalitaan sa pamamagitan ng pagkilala sa kahulugan, kayarian, at sitwasyong pinaggamitan ng mga salita at idyom
- Nakikilala ang iba't ibang pagpapangkat ng salita ayon sa punong salita
- Nakikilala ang salita ayon sa sitwasyong pinaggagamitan
- Napipili ang mga salita sa pangunusap na nagbibigay-pahiwatig sa kahulugan ng mahirap na salita
Napapaunlad ang mga kasanayan sa pag-unawa sa mga ideya sa tekstong binasa
- Nakikilala ang pangunahing puntos sa isang pahayag sa pamamagitan ng
  - paraan ng paglalahad
  - pangwakas na pagbibigay-diin
  - paksang pangungusap sa mga pahayag na pabuod
  - paksanf pangungusap sa mga pahayag na pasaklaw
Napauunlad at nalalagom ang mga impormasyong nakapaloob sa binasa ayong sa sariling pagpapakahulugan
- Nabibigyang-impresyon ang kahihinatnan ng mga pangyayari sa pamamagitan ng
  - pagpili ng lohikal na wakas
  - pagbubuo ng sariling wakas
  - pagbabago ng wakas
Nalilinang ang kasanayan sa pagsusuri at pagpapahala sa tekstong binasa
- Naihahambing ang mga kaisipang inilahad sa teksto sa:
  - pamantayang pansarili
  - pamantayang galing sa ibang tao
  - sinasabi ng ibang tekstong nabasa

16: PAGSULAT (WRITING)

Naipapakita ang pagkamalikhain sa pagsulat ng sariling talaarawan
- 1.1Nakabubuong lohikal na pagsasalaysay ng mga tiyak na pangyayari
- Nagagamit ang kaalaman sa pagbubuo ng talaarawan
  - format
  - nilalaman
  - pamantayan sa pagsulat
  - paraan